А

+ А Б В Г Д Е Ё Ж З И Й К Л М Н О
П Р С Т У Ф Х Ц Ч Ш Щ Ъ Ы Ь Э Ю Я

*****

а  (cоюз) 1 амма; лагьайтIа;  Ам кIвалахдив эгечIнавачир, амма вахт физвай. (Он не приступил к работе, а время шло)  2. бес;  Къе вун клубдиз физва, бес пака? (Сегодня идѐшь в клуб, а завтра?) 3. ва; -ни;  Адаз ахварай школадин гьаят, гьаятдани аялар къугъвазваз аквазвай. (Снился ему школьный двор, а во дворе играют дети.) 4. тахьайтIа; Гьереката, тахьайтIа вун геж жеда. (Спеши, а не то опоздаешь.) 5. (в основном не переводится на лезг.яз.) Не книга ему нужна, а тетрадь -Адаз ктаб ваъ, тетрадь герек я; Я пойду домой, а ты останься здесь — Зун кIвализ хъфида, вун инал акъваз;

a (междометие) 1. а; А, ам вун я! (А, это ты!) 2. агьан; Агьан, гьакI я ман! (А, так вот как.) 3. агь;  Агь, хьайиди хьуй, зун фида! (А, была не была, пойду!);

a (частица) 1. ангь; Вуна вуч лагьанай? Ангь? ( Что ты сказал? А? ).

 абажур 1. абажур, мн.-ар, 2. лампадин къалпагъ; 3. шар

абажурный — абажурдин

аббревиатура 1. гафарин кьиле авай гьарфарикай ва я са шумуд гафунин кьатIарикай куьруь авуна туькIуьрнавай гаф

аббревиатурный — аббревиатурадин (урус гаф + лезг. суф. -дин-)

абзац 1. амай цIарарилай жизви эрчIи патахъ къакъудна кхьидай цIийи цIарцIин кьил; 2. гьа цIарцIелай мад гьахьтин цIийи цIарцIел къведалди авай кIус.

абзацный — абзацдин (урус гаф + лезг.суф. -дин-)

абитуриент 1. абитуриент, мн. — ар;  2. юкьван мектеб куьтягьна экзаменар гахкузвай кас.

абитуриентка 1. абитуриентка, мн. — яр; 2. юкьван мектеб куьтягьна экзаменар гахкузвай руш.

абонент  1. абуначи (абонемент авай, къачунвай кас)

абонентный  1. абуначидин

абонентский-абонентдин

абордаж  1. виликдай гьуьлерал мукьувай, акахьай дяве авун патал гимияр лап сад-садав агудун

абориген 1. эгьли; 2. чкадин эгьли

аборигенный  1. эгьлидин

аборт  1. аял чIурун; 2. аял чIуриз тун; 3. вигьин (дана, ттай)

абрикос 1. машмаш, мн. —ар; Машмашар неъ. (Ешь  абрикосы.) 2. къенси (р-н: Ахтынский)

абрикосик 1. гъвечIи машмаш

абрикосовый  1. машмашдин

абсолют-лап тамам, лап бегьем, лап

абсолютизм 1. абсолютизм; 2. кьадар ва сергьят авачиз вири ихтиярар са касдин, са пачагьдин гъиле авай государстводин къурулуш

абсолютно (нареч.) 1. гьич, эсиллагь; Им гьич (эсиллагь) мумкин туш. (Это абсолютно невозможно); 2лап тамам, лап бегьем, лап;  Им лап дуьз  я! (Абсолютно)

абсолютный  1. (филос.) масадав гекъиг тавур, масадалай аслу тушир, вич-вичиз кьилди къачунвай, са шартIни алачир мес. гьакъикъат;  2. лап тамам, лап бегьем; Абсолютный чIехи пай. (Абсолютное большинство.)

абстрагировать 1. абстрактламишун; 2. затIунин хесетар ва лишанар фикирдалди а затIунивай ччара авун, къакъудун ва абур гьакI ччара авунваз фикирдиз гъун

абстрактность

абстрактный  1. фикирдалди ччара авунвай, маса шейинилай аслу тушиз къачунвай, конкретный тушир шеер (затlар)

абсурд  1. буш гаф (кар); 2. манасуз фикир; Им вуч буш крар я? (Что за абсурд?)

абсурдность 1. бушвал; 2.манасузвал

абсурдный 1. буш; 2.манасуз

абхаз 1. абхаз; 2. Абхазияда яшамиш жезвай кас

абхазка — Абхазияда яшамиш жезвай дишегьли

абы (союз)-Греция уьлкведин шегьер

авангард -1воен. кьушундин ва я гимийрин кIвенкIве авай, вилик квай десте. 2. (перенос.) кIвенкIвечи десте, кIвенкIвен десте

авангардный —1. авангарддин, авангард дестейрин;  Авангарддин (авангард дестейрин) дявеяр (Авангардные бои);  2. авангард тир; авангардвилин; кIвенкIвечи тир.

аванс —1. виликамаз гудай пул, шейэр

авансовый 1. авансдин

авантюра  -1. кьилел жуьреба-жуьре хаталу крар атун квай, вич кьилиз финиз бине авачир, шаклу, михьи тушир чIуру кар

авантюризм —1. авантюриствал

авантюрист —1. авантюрачи; 2. авантюрадал машгъул кас

авантюристка —1. авантюрадал машгъул дишегьли

авантюрный —1. авантюрадин

аварец -1. аварви; 2. авар

аварийка (аварийная служба, машина)

аварийность- авариядикди хьайи зиянриз талукь тир

аварийный-авариядикди хьайи хасаратвал рас хъийидай, мес. машин

авария 1. авария; 2. гимидихъ, самолѐтдихъ, вагондихъ, машиндихъ ва ихьтин масабрухъ зиян, хасаратвал галукьун;  3. (перенос.) кар чIур хьун, бедбахт вакъиа.

аварка 1. авар халкьдин дишегьли

аварский 1. аваррин; 2. авар жуьредин;  Аваррин (авар жуьредин) хинкlал (Аварский хинкал)

аварцы 1.  аварар (халкь)

августовский (от август) 1. август (1 август-21 август) — гатун цIиг; (22 август — 31 август) — гатун кьуьгъвер;  2. гатун цIигидин ва гатун кьуьгъверин

авокадо  1. гьамиша къацу майваяр экъечIдай тар; 2. майва; мн. -яр

авось (разг.) 1. белки;  Белки агакьин зун. (Авось дойду.)

аврал  1. гимида вири командадин иштираквилелди ийидай тади кIвалах. 2. гьахьтин тади кIвалах бегьемрун патал вири команда, вири кIвалахзайбур кIватIун

авральный  1. авралдин

австралиец  1. Австралияда яшамиш жезвай кас; 2. австралийви; 3. австралийжув.

австралийка  1. Австралияда яшамиш жезвайй дишегьли

австралийский  1.  австралиядин

австриец 1. Австрия гьукуматда яшамиш жезвай кас; 2. австрийжув

австрийский  — австриядин

автобиографический  1. автобиография тир; 2. автобиографиядин

автобиография  1. са касди, авторди вичи кхьей вичин биография; 2. вичи кхьей таржумагьал

автоблокировка  1. вич вичелай хкатзавай механизм (затI, шей)

автобус 1. автобус.

автобусик  1. гъвечIи автобус.

автобусный  1.  автобусдин

автовокзал   1. автовокзал; 2. машинар акъвазардай чка

автограф  1. къул; 2. шаирди ва са маса авторди вичи кхьей затI.

автодорожный  1.машинрин ва рекьерин

автомагнитола-автомагнитола

автомассажёр-автомассажёр

автомат  1. автомат; 2. къене авай механизмдалди, садра худда ттурла, вичи вичелай кар ийидай аппарат; 3. гьахьтин автомат тфенг; 4. (перенос.) фагьум тийиз гьакI машинди хьиз кар ийидай инсан

автоматизация  1. автоматламишу; 2. автоматдиз элкъуьрун.

автоматический  1. автомат;  Автомат яракь (Автоматическое оружие); 2. автоматдин; автоматди хьиз

автоматный   1.автоматдин

автомеханик  1. автомеханик; 2. машинар туькIуьр хъийидай устIар

автомобилист 1. машин гьалзавай кас (итим)

автомобилистка 1. машин гьалзавай дишегьли

автомобиль  1. автомобиль; 2. машин

автомобильный  1. автомобилдин; 2. машиндин

автомойка  1. машинар чхидай чка.

автономия  1. са чкадин халкьдиз къенепатан идарадин крар вичи кьилди гьял ийидай ихтияр

автоперевозка 1. инсанар ва маса затIар рекьяй машинда аваз тухун

автопортрет  1. жува  ягънавай жуван шикил (портрет)

автор  1. са затI, са произведение кхьей кас ва я арадиз акъудай кас

авторитарность 1. (инсандин хесет) маса кас муьтIуьгъарун вичиз

авторитет 1. ихтибар, нуфуз, гафуни атIун, кесер.  2. нуфуз авай, гаф ише фидай, авторитет авай кас

авторитетный  1. авторитет авай кас

авторский  1. автордин

авторучка 1. вич вичелай кхьидай къелем (ручка)

автосервис  1. машинар туькIуьрдай чка

автосервисный  1. автосервисдин

автостоянка  1. машинар акъвазардай чка

автострада  1.  маса рекьерихъ галаз дуьшуьш тежедай машинар кIевиз гьалдай рекъ.

автотранспорт  1. автомобилрин транспорт

автотрасса  (автомагистраль)  1. машинар кIевиз гьалдай  ва гьар бязи чкадал акъвазариз эхтияр авачир рекъ.

автотренажёр-автотренажёр

автошкола 1. машинар гьализ чирдай чка (мектеб)

автоштурман-афтоштурман

агент  1. са идарадин, са органдин тапшуругъар кьиле тухузвай кас;
2. масадан фикирар кьиле тухузвай кас; 3. шпион

агентство 1. чкайра центральный учреждениедин ва я карханадин тапшуругъар бегьемардай чка; 2. бязи учрежденийрин тIвар, мес:  СССР-дин телеграфдин агентство (телеграфное агентство СССР).

агитатор 1. агитация тухудайди; Хуьруьн кавха хкягъдайла са кандидатдин стха агитатор тир. (Когда выбирали главу села, брат одного кандидата был агитатором.)

агитаторский   1. агитатордин

агитация   1. са тайин фикирар ва лозунгар чукIурунин рекьелди халкьдиз таъсир авун, гьа фикирар ва я са партиядин политика гьахъ тирвилихъ инанмишиз чалишиш хьун, абурун патахъай женг тухуниз эвер гун.

агностицизм

агностический

аграрный  1. чилин

агрегат  1.сад садахъ гилигна сад авунвай са шумуд машин

агрессивность  1. агрессорвал;  2. чапхунчивал

агрессивный-чапхунчивал

агрессия маса палугъдин чка гужалди кьаз к|анз гьужум авур, гьужум ийизвай.

агрессор футфачи; а футвачи за кIвалахдлай иляда (этого агрессора я уволю с работы)

агрономия  1. агрономвилин илим; 2. яни чил ишлемишунин ва хуьруьн майишат кьиле тухунин илим

агропромышленный -промышленностдиз талукь тир; промышленностдин; промышленность авай

агулец  1. агъул; 2. яхул; 3. яхулжув

агулка  1. яхулжув дишегьли

агульский  1. агъулрин; 2. яхулрин

ад  1. джегьнем

адат 1. адет

адвокат  1.адвокат;  2.векил

адвокатский   1. адвокатдин

адекватность  1. дуьзвал, дуьз къвезайди, кьадайди.

адекватный  1. дуьзди

аджика  1. аджикIа

административный  1. администрациядин

администратор   1. чIехиди кIвалахзвай чкада, са идарадин кьилел алай кас;
2. са кардин, са вечердин, собраниедин кьил гвай, серенжем ийизвай кас

администрация   1. администраторвилин орган, идара

адмирал  1. гьуьлерин дяведин флотда лап чIехи къуллугъчидин тIвар.

адреналин

адреналиновый

адрес 1. са кас яшамиш жезвай ва я са идара авай чка; 2тебрикдин чар

адресант  (тот, кто адресует что-н.) 1. чар ва маса шей ракъурзавай кас

адресат  (тот, кому адресовано что-н.) 1. чар ва я маса шей низ ракъурзаватIа, гьа кас.

адресация-1. са кас яшамиш жезвай ва я са идара авай чка. 2. тебрикдин чар

адресный   1. адресдин

адский   1. джегьнемдин

адъютант  1. кьушундин частунин начальникдин патав гьадан ва я штабдин тапшуругъар бегьемрун патал жедай офицер

адъютантский  1. адъютантдин

адыгеец  -адыгеяда яшамиш жезвай кас (итим)

адыгейка-адыгеяда яшамиш жезвай кас (дишегьли)

адыгейский-Адыгеядин

ажиотаж-капитализмдин уьлквейра спекуляцидин патахъай биржада ва я базарда къастуналди кагъаз пуларин, къиметлу кагъазрин ва я товаррин къиметар хкажун ва я агъуз вигьин

ажурный  1. куьлуь тIеквенар авай, къир хьиз храй; ажурные чулки къир хьиз хранвай, экв акъатдай гуьлуьтар;   2. (перенос.) гзаф устадвилелди назикдаказ (зерифдаказ) авунвай кIвалах, расай зат

азан — азан

азарт  1. къизмишвал; Къизгъинвилелди рахун оворить с азартом); къизгъинвал; гужлу гьевес; Гзаф гьевесда гьатун (Прийти в азарт)

азартный  1. къизмишвилин

азбука  1. алфавит.  2. элифар; элифрин ктаб.  3. (пер.) сифте, сифте асул месэлаяр (са илимдин, чирвилерин)

азербайджанец  1. азербайджан патан инсан;  2. цIап

азербайджанка  2. азербайджан патан руш;  2. цIап

азербайджанский  1. азербайджандин

азиатка  1. Азия патан дишегьли

азиатский  1. азиатар; 2. (разг.) пIувундин вилер авайбур

азовский  1. азовдин

азот 1. азот; 2.  гьавадик квай рангсуз ва дадсуз газ.

азотный  1. азотдин

аист  1. гьажилеглег; 2. леглег

аистёнок  1.  гьажилеглегдин шараг

аистиный  1.  гьажилеглегдин

айва 1. жум, мн.-ар; 2. джум

айвовый  1. жумунин; 2. жумадин

айканье-садлагьана гьараюн.

айкать-гьарай акъатун

айсберг  1. гьуьле сирнавдай, къекъведай муркIадин дагъ

академизм  1. илимдин, искусстводин карда тайин хьанвай куьгьне традицийрал, адетрал кIевиз амал авун; 2. илимдин кар политикадивай, яшайишдивай къерех яз кьун; теориядиз фикир гунуг багьна кьуна, общественный краривай къерехда акъвазун.

академик 1. академияда кIвалахзавай алим

академический  1. академиядин; Академиядин издание (Академическое издание ), 2. академияди акъудайди;   3. кIелунин; КIелунин йис (Академический год), КIелунин-тарсунин сят (Академический час);  4. илимда ва я искусствода тайин хьанвай къайдайрай къерехдиз экъечI тийир

академия  1. академия. 2. илимрин лап чIехи идара;  СССР-дин Илимрин Академия  (Академия Наук СССР).  2. бязи лап чIехи школайрин тIвар.

акваланг 1. алукIна йициз экечIдай затI

аквалангист 1. акваланг алукIна йициз гьахьзавай спортсмен

аквапарк 1. ятарин машгъулатар авай чка

акварель  1. яд яна авунвай ранг;  2. гьахьтин рангуналди чIугур суьрет

акварельный  1. акварелдин

аквариум 1.балугъар, цин гьайванар ва цин векьер-кьалар це хуьдай, яд авай гзафни-гзаф шуьшедин къаб ва я чка

аквариумный 1. аквариумдин

акватория 1. яд авай са гъвечIи кIус

аккорд 1. музыкада пудалай тIимил тушир санлай сад садав кьунваз акъатзавай са шумуд сес

аккордеон 1. чIагъан

аккордеонист 1. чIагъанчи; 2. чIагъандал макьамар ягъзавай устIар

аккумулятор  1.электрикдин энергиядив ацIурнавай прибор; 2. электроэнергия кIватIдай шей

акмеизм  1.  урус литературадин ХХ асирдин тереф

акмеист 1. шаир ва писатель акмеизм терефда авай

акробат  1. пагьливан

акробатика-пагьливанвал

акробатический-пагьливанвилин

аксакал 1. кьуьзуь, гзаф чирвилер авай итим; 2. акъсакъал

аксессуары

аксиома 1. (мат.) субут авачиз гьакI кьабул тир гьал;  2. (перенос.) субут авунихъ муьгьтеж тушир, ашкара тир гьакъикъат

акт  1. кар; гьерекат;  2. акт; официальный чар; 3. театрдин тамашадин, пьесадин са перде;  3. мектебра жезвай суваррин кIватIунар

актёр  1. театрда ва кинода къугъвадай кас

актёрский   1. актердин, актервилин

активация  1. куькIуьрун

активизация   1. активламишун, активвал кутун;  2. активламиш хьун, активвал акатун

активист   1. активдикай тир кас

активистка  1. активдик квай руш

активность   1.активвал, активнивал. активдаказ иштирак ийидай; активдаказ кар ийидай;  2. фад, гужлуз кар ийидай

активный  1. гзаф иштирак ийидай кас

актриса  1. театрда ва кинода къугъвазвай дишегьли

актуализация  1. фикирдавай кIвалахар кьилиз акъудун

актуальность  1. актуалвал; 2. важиблувал; 3. лазимлувал (гьа юкъуз, гьа рахазвай вахтунда)

актуальный  1. къенин юкъъуз важиблу, лазим тир

акула  1. акула, мн. —яр;  2. гьуьлуьн гзаф зурба, маса балугъар, гьайванар недай балугъ;  3. (перенос.) къаних азгьун

акулёнок  1.  акуладин шараг

акулий  1. акуладин

акустика   1. физика илимдин, сесиникай рахазвай, сес чирзавай пай;  2. са кIвале, дараматда музыкадин ва я рахунрин сес ван хьунин шартIар

акустический   1. акустикадин; Акустикадин шартIар (Акустические условия)

акушер   1.  кIвачел залан чIавуз, аял хадайла ва хайидалай кьулухъ дишегьлидиз куьмек гунин илим кIелнавай духтур

акушерка  1. акушер-дишегьли

акушерский   1.  акушервилин

акцент  1. (грам.) ударение;  2. акцент (нугъат, маса чIалал, месела, урус чIалал ва я азербайджан чIалал лезги, ахцегь нугьатдал куьреви рахадайла адавай гьа чIалан сесер дуьз лугьуз тахьун, маса чIалал рахазвайди чир жедай тегьерда лугьун)

акцентировать

акцентный   1. акцентвилин

акционер   1. акцияр гъиле авай кас

акционерный -акционеррин

акционный-акциондин

акция 1.  карханада менфятдин паюникай кхьенвай къиметлу чар

албанец  1. Албания гьукуматдин эгьли; 2. албанви

албанка   1. албанви-дишегьли

албанский 1.  албанвилин; 2. албандин

алгебра  1. алгебра; 2. математика илимдин са хел

алгебраический  1. алгебрадин

алгоритм 1. алгоритм; 2. сад садан гуьгъуьнал алаз авуна кIанзавай крар

аленький   1.  ярувал квай ранг;  2. ал ягънавай ранг

алеть  1. яру хьун; 2. ал рангуна гьатун; 3. яр ягъун; 4. яруз акун (яру затI), яру хьана акун; Яргъай пайдахар яру хьана аквазва.(Вдали алеют флаги) 

алжирец  1. Алжир гьукуматдин эгьли; 2. алжирви

алжирка  1. алжирви-дишегьли

алжирский   1.алжиррин;  2. алжирвилин

алиби-алиби

алкать-гишин хьун

алкаш  1. алкаш;  2. пияниска; 3. къвазайди

алкоголизм  1. пиянискавал

алкоголик   1. пияниска

алкоголичка  пияниски дишегьли; отIа пияниски дишегьлидин тIвар Кизил туширни? (эту алкоголичку звали Кизил?)


алкогольный  
1. ички квайдиалкоголь  1. ички; 2. эрекь; 3. гьерекь (р-н Ахтынский); 4. гьерякь

алкометр 

аллегоричный   1.  аллегория квай

аллегория  1. (лит.) аллегория (са фикир тайин шикилда ттуна айгьамдалди, къаб алаз лугьун);  2. (перенос.) айгьам квай, къаб алай гаф, айгьамдалди лугьун

аллерген

аллергенный

аллергик

аллергический

аллергия

аллерголог

аллея  1. кьве патайни жергеда ттарар акIурнавай рехъ

аллигатор   1.  чурчулдиз, хуьрлуьнкIдиз ухшар ва гьадан жинсиникай чими уьлквейра жедай гзаф зурба гьайван. малкамат (р-н: Дербентский )

аллилуйя

аллитерационный

аллитерация

алло

алмаз   1. алмас;  2. багьа къаш

алмазик

алмазный алмасдин, алмасдикай авур; алмасрин; Керима вичи папаз алмасдин тупIал къачуна (керим купил своей жене алмазное кольцо).

алогизм

алогичность

алогичный

алтарь

алфавит са ч|алан вири гьарфар; а гьарфар сад садан гуьгъуьнлай туьк|уьрнавай къайда; урус чIалан алфавитди 33 гьарф ава.

алфавитный-гьарфарин

алхимик-апан химиядал машгъул тир кас

алхимия-юкьван виш йисара гьакIан металлар багьа металлриз, къизилдиз, гимишдиз элкъуьрдай рехъ жугъуриз алахъай тапан чIуру илим

алчность-къаних, азгъун, темягькар, вил пичIи.

алчный-къанихдин, азгъундин

алый гзаф экуь вил аватндай ранг

алыча-алучаяр

алычовый-алучарин

альбатрос-гьуьлуьн са чIехи къуш

альбинизм

альбинос

альбом-1. шиирар кхьидай ва суьретар чIугвадай дафтар. 2. маркаяр, шикилар твадай дафтар

альбомный-шиирар кхьидай ва суьретар чIугвадай дафтардин

альманах-жуьреба-жуьре писателрин произведенияр ттуна туькIуьрнаван кIватIал

альпийский-1. Альп дагъларин. 2. кьакьан дагъларин; альпийские луга кьакьан дагъларин векьин чкаяр.

альпинизм-кьакьан дагълара къекъведай туриствал

альпинист-кьакьан дагълара къекъведай турист

альтернатива-мумкин тир кьве къарардикай сад хкягъун

альтернативный

альтруист-альтруиствилин

альфонс

алюминиевый-алюминийдин; алюминийдикай авур.

алюминий-гимишдин ранг алай кьезил металл

амбал

амбар-гьамбар, гьамбархана.

амбарный-гьамбардин

амбициозность-дамахвал, кьуру дамахвал

амбициозный-дамахвал гва инсан

амбиция-дамах; кьуру дамах

американец— америкада яшамиш жезвай кас

аметист-вили ва я беневш рангунин къаш, багьа къван

аметистовый-1. аметистдин, аметистдикай авур. 2. аметист къаш авай (мес. тупIал).

амёба-са клетка авай , анжах микроскопдай аквадай организм-гьайван

аммиак

аммиачный

амнезия

амнистия-менефис, яни государстводин чIехи властди са кар атIанвайдан тахсирдилай гъил къачун, жаза кьезилрун, жазадикай азад авун

аморалист-хлакьсуз, эдебсуз

аморальность-ахлакьсузвал, эдебсузвал

аморальный-ахлакьсуз, эдебсуз (вичихъ эдеб, ягь, ахлакь амачир, рекьяй акъатнавай).

амортизатор-самолётда, автомобилда абур гьалдайла зарбунин эсер, эцягъунар тIимилардай алат

амортизация-(1. машин ва ихьтин маса затIар ишлемишуналди куьгьне хьуникди, абурун къимет яваш-явашди агъуз хьун. 2. буржунин документ вичел амал аламачирди гьисабун. 3. бурж вахкун. 4. автомобиль ва самолёт гьалдайла абурун эцягъунар явашрун

аморфность

аморфный

амплитудаса затI галтад хьунин, юзунин мензилдин кьве кьилин ара

амплуа-артистди къугъвазвай ролрин тегьер, жуьре

ампула-раб ягъун патал ишлемишдай дарман хуьдай кIуфай тIеквен авачир бицIи шуьше

ампутация-операция авуна атIун (бедендин чка, гъил, кIвач ва мсб).

ампутированныйоперация авуна атIунва чка (бедендин чка, гъил, кIвач ва мсб).

ампутировать-операция авуна атIун

амулет-гьайкал; запаб (питик).

амулетный-гьайкалдин; запабдин (питик).

амуниция-аскердин яракьдилайни парталрилай гъейри амай адаз герек тир затIар

амурец

амфибия-1. зоол. цени къураматдани яшамиш жедай гьайван. 2. бот. цинни къураматдин набатат. 3. воен. къураматдайни ва цяйни фидай танк. 4. къураматдални ва целни эвичIиз хкаж жедай самолет

амфитеатр-1. къадим замандин грекрин ва римлуйрин тамашаяр къалурдай театр хьтин дарамат. 2. театрда партердин кьулухь ва я ложайрин винел сад садалай тIимил вине аваз раснавай ацукьдай чкаяр

анаконда

анализ-са затI паяриз чара авуна ахтармишунин, чирунин къайда; паяриз чара авуна чирун, ахтармишун

анализировать-са затI паяриз ччара авуна ахтармишунин, чирунин къайда; паяриз ччара авуна чирун, ахтармишун

аналитик

аналитика

аналитический

аналог-тешпигьвал, ухшарвал.

аналогичность-ухшарвал , тешпигьвал .

аналогичный -ухшар тир, тешпигь тир.

аналогия-тешпигьвал, ухшарвал.

аналоговый-ухшар тир, тешпигь тир.

ананас-1. тропикадин чими уьлквейра жедай хуш ни галай ва дадлу емиш гудай тар. 2. гьа таран емиш

ананасовый-1. тропикадин чими уьлквейра жедай хуш ни галай ва дадлу емишдин

анархизм-куьлуь буржуазиядин марксизмдиз акси течение; государстводин лазимвал инкар авун, пролетариатдин диктатура инкар авун, капитализмдиз акси тешкиллу женг, пролетариатдин тешкиллувал, дисциплина вa адан партиядин рехъ къалурдай роль инкар авун

анархист-анархизмдин терефдар

анархия-1. политический власть къачун патал женг тухун тавуна, пролетариатдин диктатура эциг тавуна государство гьасятда терг авунин фикир вилик кутадай реакционный куьлуь буржуазиядин теория. 2. пер. къаришугъвал, ким-кимевал, гьарда вичиз кIандайвал

анафема-1. килисадивай къерех авун, лянетдалди негь авун (диндиз акси хьуниз килигна). 2. уст. разг. лянет.

ангел-малаик.

ангелок-малаик.

ангелоподобный-малаикдиз ухшар

ангел-хранитель-малаик.

ангельский-малаикдин; малаикдин хьтин.

ангина-туьтер тIадай хума

ангинный-туьтер тIадай хумадин

английский-1. Англиядин. 2. инглис; инглисрин, англичанрин; английский язык инглис чIал.

англицизм

англичане-Англияда яшамиш жезвай инсанар

англоговорящий— английский чIалал рахазвай кас

англоман

ангора

ангорский

анекдот-къаравели (хъуьруьнар квай, туькIуьрнавай куьруь эхтилат, нагъил).

анекдотичный-1. анекдотдин. 2. анекдотдиз ухшар авай, анекдот хьтин, хъуьруьн къведай.

анестезиолог

анестезиология

анестезия

анимализм

анималист

аниматор

анимационный

анкета-тайин малуматар кIватIун патал суалар авай чар

анкетирование

аннелиды

аннулированный-къуват амачирди яз гьисабун, амал аламачирди яз гьисабун, пуч акъудун

аннулировать-къуват амачирди яз гьисабун, амал аламачирди яз гьисабун, пуч акъудун

аномалия-гьаларин умуми къайдадивай, къанундивай къерех хьун, абурув дуьз татун, дуьз тушир гьал

аномальный

аноним-вичин тIвар чуьнуьхнавай, къалур тавунвай автор; автордин тIвар къалур тавунвай чар, ктаб ва мсб

анонимный-тIвар къалур тавунвай; анонимное письмо аноним чар, кхьейдан тIвар къалур тавунвай чар.

анонс-халкьдиз малумарун, чирун

анонсирование-малумвал, чирвал

анонсировать-малумрун, чирун

ансамблист

ансамбль-актеррин коллектив

ансамбльный

антенна-радиодин лепеяр кьун патал мачтадилай куьрсдай сим

антенный

антибиотик

антивирус

антивирусный

антигерой

антидепрессант

антиквариат

антикварный-1. энтикъа, энтикъа тир (шей). 2. энтикъа шейэрин, энтикъа шейэр маса гудай (магазин).

антилопа-миргив мукьва, гьа жуьредин гьайван

антимагнитный

антимикробный

антимонопольный

антиморальный

антимоскитный

антинаучный

антиоксидант

антипатия

антипатриотизм

антипатриотический

антипедагогичный

антипод

антирусский— урусар такIан, абуруз душманвал ийидай кас

антисемит-чувудар такIан, абуруз душманвал ийидай кас

антисептик

антисептический

антисоветский-совет властдиз акси тир.

антитеза-1. лит. сад садаз къаншарвал, аксивал; таъсир гужлу авун патал кьве зид тир фикир сад садаз къаншар эцигун. 2. филос. см. антитезис

антитеррористический

антиутопия

антициклонный

античность-къадим заманадин грекрин ва римлуйрин историядиз ва культурадиз талукь тир

античный-къадим заманадин грекрин ва римлуйрин историядиз ва культурадиз талукь тир

антоним, -а-манадин жигьетдай сад садаз къарши гафар, мес. чIулаввал — лацувал, мичIивал — экуьвал, кIан — кIукI

антонимичныйкр. ф. -чен, -чна-манадин жигьетдай сад садаз къаршивилин гафар, мес. чIулаввал — лацувал, мичIивал — экуьвал, кIан — кIукI

антонимия, -и

антоновский (от Антон и Антонов; антоновские яблоки)

антракт, -а-1. ара атIун, театрда кьве пердедин, концертда кьве паюнин арада акъвазун. 2. гьахьтин ара атIай чIавуз ядай музыкадин гъвечIи произведение

антрактный— ара атIун, театрда кьве пердедин, концертда кьве паюнин арада акъвазун.

антрашанескл., с.

антреприза, -ы

антресоли, -ей и антресоль, -и-кIвалерин винел алай зур мертеба

антресольный-кIвалерин винел алай зурдин мертеба

антураж, -а, тв. -ем

анчоус, -а

анчоусный

аншлаг, -а-халкьдиз аквадай чкадал янавай малумарунин чар; гзафни гзаф, театрдин билетар маса ганвайвилин гьакъиндай малумардай чар

апатичныйкр. ф. -чен, суствал, къайгъусузвал, гуьгьуьлсузвал

апатия, -и- суствал, къайгъусузвал, гуьгьуьл

апелляция, -и-суддин къарардал рази тахьана адалай чIехи чкадиз гудай арза

апельсин, -а, р. мн. -ов-партахал

апельсиновый-партахалдин

апельсинчик, -а-партахал

аплодировать, -рую, -рует-апар ягъунар (тебрик авунин ва я разивал малумрунин лишан яз).

аплодисменты, -ов-апар ягъунар (тебрик авунин ва я разивал малумрунин лишан яз).

апломб, -ажув-жувахъ агъун (рахунрин ва крарин къене).

апогей, -я-1. астр. (вацран орбитадин чиливай виридалайни гзаф яргъа авай нукьтIа, точка). 2. пер. лап вини дережа, лап кIукI, лап вини кьил, акьалтIай чIехи дережа.

апостол, -а (ученик Христа; последователь какой-н. идеи)-1. рел. Иса пайгъамбардин лап мукьва 12 шагьиддикай сад. 2. пер. са идея халкьдин арада чукIурунал машгъул тир кас

апофеоз, -а-1. са касдин ва я са вакъиадин лап вини дережадин тариф авун. 2. са вакъиа шадвилелди ва агалкьунралди куьтягь хьун. 3. театрдин бязи тамашайра эхирда авай гурлу шикил

аппарат, -а-1. алат, прибор, механизм, мес. телефон. 2. организмда са тайин везифа кьиле тухузвай органар. 3. идара, учреждение; са идарадин, учреждениедин къуллугъчияр, штат

аппаратура, -ы-аппаратрин, алатрин жем-вири

аппендикс, -а

аппендицит, -а-буьркьуь ратунин кьил тIа хьун

аппетит, -а-1. иштагь. 2. темягь, гьевес

аппетитец, -тца, тв. -тцем

аппетитныйкр. ф. -тен, -тна-иштагь ачух ийидай, иштагьлу ийидай, иштагь хкаждай.

аппликатор, -а

аппликация, -и-1.аппликация рангунин чарчикай аа я парчадикай хкатIай кIусаралди парталдал нехиш, шикил ягъун. 2. гьа тегьерда расай шикил

аппозиционныйкр. ф. -онен, -онна (к аппозиция)

аппозиция, -и (биол., лингв.)

апрель, -я

апрельский (от апрель)

априоринеизм.-тежрибадилай аслу тушиз

априоризм, -а

апробация, -и-(1. хъсан яз гьисабун, кьабул яз гьисабун. 2. агр. тумунин магьсулар цадай совхозра ва колхозра тумариз ва тум патал цайи чкайрин къацариз, магьсулриз къимет эцигун, абурун хъсан-писвал тайинрун

аптека, -и-1. дарманхана, дарманар расдай ва гудай чка. 2. эвелимжи куьмек гун патал герек тир дарманрин кIватIал

аптекарский-1. аптекадин. 2. аптекардин.

аптекарша, -и, тв. -ей-аптекадин заведующий, аптекада дарманар расиз кIвалахзавайди

аптекарь, -я-аптекадин заведующий, аптекада дарманар расиз кIвалахзавайди

аптечка, -и, р. мн. -чек

аптечный-аптекадин

арахис, -а

арахисовый

арбалет, -а

арбалетный

арбалетчик, -а

арбитр, -а-суддиз вугун тийир гьуьжет алай крара, кьве терефдин гьуьжет гьял ийидай судья-арачи

арбитраж, -а, тв. -ем-кьведан арада гьуьжет алай месэлаяр арачи-судьядин иштираквилелди гьял авун

арбуз, -а-къарпуз, хъуьтIуьн хали.

арбузик, -а-къарпуз, хъуьтIуьн хали.(гъвечIи)

арбузище, -а, мн. -а и -и, -ищ, м. -къарпуз, хъуьтIуьн хали. (еке)

аргентинец, -нца, тв. -нцем- аргентинада яшамиш жезвай кас (итим)

аргентинка, -и, р. мн. -нок-аргентинада яшамиш жезвай кас (дишегьли)

аргентинский (от Аргентина)-Аргентинадин

аргонный

аргумент, -а-1. делил, субут. 2. мат.(масадалай аслу тушиз дегиш жедай чIехивал).

аргументация, -и-1. делилар гъун, делилламишун. 2. делилар.

аргументировать, -рую, -рует-делилламишун, делилар гъун.

ареал, -а

арена, -ы-майдан (циркинин юкьвал элкъвей къугъвадай майдан; са кар тухузвай чка)

аренда, -ы-1.  ижара, кири; сдать дом в аренду кIвалер арендада (ижарада, кирида) вугун. 2. ижарадин гьакъи, кири

арендатор, -а-ижарада (кирида) кьунвайди.

арендовать, -дую, -дует-ижара авун

арест, -а-1. дустагъ; дустагъ авун;  2. къадагъа, дустагъ

арестант, -а-дустагъ авун

арестованныйкр. ф. -ан, -ана-1. дустагъ авунвайди.

арестовать, -тую, -тует-кьун, дустагъ авун.

аристократ, -а- гьукумат, власть девлетлуйрин, вини дережада авай ксарин гъиле авай государстводин къурулуш.

аристократизм, -а

аристократия, -и-гьукумат, власть девлетлуйрин, вини дережада авай ксарин гъиле авай государстводин къурулуш.

арифметик, -а-гьисабрин алим

арифметика, -и-гьисабрин илим

арифметический-гьисабрин

арматура, -ы-1. электрикдин экв гъун патал герек тир шейэр. 2. дараматар эцигдайла гуьгъуьнлай бетондив ацIурдай ракьун тIваларикай туькIуьрнавай чали хьтинди, диб ракьукай ибарат тир паяр. 3. са машиндал эцигдай куьлуь прибор ва алатар. 4. аскердиз гудай шейэр кхьидай карточка. 5. гимидин аваданлух

арматурный-дараматар эцигдайла гуьгъуьнлай бетондив ацIурдай ракьун тIваларикай туькIуьрнавай чали хьтинди, диб ракьукай ибарат тир паяр

армейский-кьушундин.

армия, -и-1. кьушун. 2. пер. гуругь, зурба кIеретI

армяне, -ян, ед. армянин, -а-Арменияда яшамиш жезвай инсанар

армянин, -а-Арменияда яшамиш жезвай (итим)

армянка, -и, р. мн. -нок-Арменияда яшамиш жезвай (дишегьли)

армянский (к армяне и Армения)-Армянрин

аромат, -а-атир (этир), хъсан ни, хуш ни.

ароматизатор, -а

ароматныйкр. ф. -тен, -тна-атирдин ни галай, хъсан ни галай, хуш ни галай.

арсенал, -а-1. жебехана, яракьрин гьамбархана. 2. яракьар ийидай чка. 3. жуьреба-жуьре девиррин яракьар авай музей

арсенальный-жебеханадин, яракьрин гьамбарханадин

артефакт, -а

артикль, -я

артиллерист, -а-тупчи.

артиллерия, -и-1. тупар. 2. тупчийрин десте. 3. тупчивилин илим

артист, -а-1. теат. артист. 2. пep. артист, еке yстIap (ca кар гзаф устIарвилелди, зирингвилелди ийидай кас).

артистический1. артистдин; артиствилин. 2. артистдин хьтин, артистди хьтин (зиринг, устIарвал авай).

артистичныйкр. ф. -чен, -чна

артистка, -и, р. мн. -ток-артист дишегьли

арфа, -ы-манидин алат

арфист, -а

архаизм, -а-1. куьгьне хьанвай, ишлемиш тийизмай гаф ва я ибара, са шумуд гаф. 2. куьгьне замандилай амай са гьал, адет

архаический-куьгьне хьанвай, къадим заманрин, архаизм тир.

археолог, -а-археологиядин илим кIелнавай специалист

археологический-археологиядин.

археология-къадим замандилай чахъ агакьнавай затIаралди, куьгьне харапIаяр ва мсб. эгъуьнна хкудай затIаралди къадим замандин яшайиш ва культура ахтармишдай, чирдай илим

архивный-1. куьгьне документар, кхьей чарар хуьдай учреждение. 2. гьа куьгьне документар ва чарар чеб

архипелаг, -а-сад садав мукьва островрин группа

архисерьёзныйкр. ф. -зен, -зна

архисложныйкр. ф. -жен, -жна, -жно, -сложны

архитектор, -а-дараматрин, имаратрин проектар туькIуьрдай специалист

архитектура, -ы-1. архитекторвилин устадвал, пеше: архитекторвилин илим. 2. дараматдин стил, кIалуб, эцигунин тегьер

аршин-урус юкI (0,711 метрдив барабар куьгьне уьлчме)

аршинник, -а

аршинный

асимметричныйкр. ф. -чен, -чна

асимметрия, -и

аскет, -а-терги-дуьнья, вири лезетрикай, вири затIарикай пегьриз яз, кьулухъ хьана, са кардикни акахь тийиз яшамиш жезвай инсан

аскетизм, -а-аскетвал

аскетическийаскетвилин

аспект, -а-са кардиз, са шейиниз гьи жуьредалди, гьи фикирдалди килигзаватIа, гьа килигунин тегьер

аспектный

аспирантский

аспирантура, -ы-аспирантвал, аспирантвилин кIелун

ассорти-са шейинин, товардин вири жуьреяр, вири сортар, вири кIватIал

ассортимент, -а-са шейинин, товардин вири жуьреяр, вири сортар, вири кIватIал

ассортиментный

ассоциативныйкр. ф. -вен, -вна

ассоциация, -и-1. бязи организацийрин, мес. институтрин сад хьанвай союз, общество. 2. кьве фикирдин, фикирда авай кьве шикилдин арада авай алакъа, гьа алакъадин къуватдалди са фикирди муькуьди арадал гъун

астероид, -а

астма, -ы-рикIин ва я нефесдин турбайрин тIалдикди гагь-гагь баймиш жедай хьтин, нефес кьадай азар

астматический

астраханец-Астраханда яшамиш жезвай инсан

астролог, -а-астрологиядал машгъул кас, фалчи

астрологический-астрологиядин

астрология, -и-вилик заманда цавун гъетералди къвезмай кардикай хабар гуда лугьудай фалчивал

астронавт, -а

асфальт, -а-къир (куьчеяр цIалцIам, дуьз хьун патал куьчейра цадай).

асфальтированныйкр. ф. -ан, -ана-къиредин

асфальтировать, -рую, -рует-къир цун (куьчеяр цIалцIам, дуьз хьун патал куьчейра цадай).

атака, -и-гьужум, зарб гьужум

атаковать, -кую, -кует-гьужум авун.

атаман, -а-виликди казакрин кьушунра жуьреба-жуьре административный ва дяведин къуллугъчийрин тIвар — начальник, башчи

атас, -а (стоять на атасе) и межд. (жарг.)

атеизм, -а-Аллагь аваз хьунухь инкар авун

атеист, -а-Аллагь аваз хьунухь инкар ийизвай кас

ательенескл., с.-художникдин ва я дерзидин мастерской

атлас, -а (альбом) -1. географиядин ва маса картайрин кIватIал. 2. гьайванрин, ччиляй экъечIдай затIарин ва мсб шикилрин кIватIал

атлас, -а и -у (ткань)-атIлас (парча)

атласный (от атлас-1. атIласдин; атIлас; атIласдикай цвайи. 2. пер. атIлас хьтин.

атлет, -а-1. атлетикадин специалист-спортсмен. 2. гзаф къуватлу инсан

атлетический-1. атлетдин, атлетрин. 2. атлетдин хьтин. 3. атлетикадин.

атлетка, -и, р. мн. -ток

атмосфера, -ы-1. ччил элкъуьрна кьунвай гьавадин къат; гьава. 2. бязи планетаяр элкъуьрна кьунвай газдиз ухшар къат. 3. пер. элкъвена къваларив гвай гьалар, шартIар. 4. физ. тех. газдин тегьерда авай жисимри-телойри илисун, чуькьуьн алцумдай тек

атмосферный-цавай къвадай къвалар (марф, жив, чиг ва мсб).

атом, -а-материядин лап бицIи пай, зерре

атомный-атомдин бомба

атрибут, -а-1. филос. са затIунин ччара тежер, чарасуз тир лишан. 2. грам. определение. 3. пер. са затIунин гьамиша жедай лишан

атрибутика, -и

атташенескл., м.-посольствода са кардин, мес. дяведин крарин специалист тир къуллугъчи

аттестат, -а-1. школа куьтягьунин, къуллугъ авунин ва кхьтин маса крарин гьакъиндай шагьадатнама, документ. 2. жинсинин гьайван асул атай чка къалурнавай документ

аттестационный-аттестациядин.

аттестация, -и-са касдин къуллугъдин, кIвалахдин гьакъиндай къимет эцигзавай чар, рекомендация.

аттестованныйкр. ф. -ан, -ана-къимет къачунвай

аттестовать, -тую, -тует-къимет гун; къимет эцигун; гьихьтиндн ятIа лугьун (са кас, адан кIвалах).

аттракцион, -а-циркина ва я эстрадада къугъунин са рикI аладардай  номер

аттракционный-аттракдиондин  (циркина ва я эстрадада къугъунин са рикI аладардай  чка)

аудиенция, -и-еке дережада авай са касди официальный суьгьбет ийиз кьабулун

аудитория, -и-1. лекция, доклад ва ихьтин мсб кIелдай чка. 2. лекциядихъ, докладдихъ яб акалдайбур

аудиторный-аудиториядин

аукнуть, -ну, -нет-гье-гьей лагьана гьараюн (садра).

аукцион, -а-торг (тулкI).

аукционер, -а-тулкI ийизвай кас

аукционист, -а-тулкI ийизвай кас

аукционный-тулкIдин

аул, -а-хуьр (Кавказда).

аульный-хуьруьн

аура, -ы-1. гаралай авун; юг вигьин; михьун (мес. техил нагъварикай, цIекIверикай). 2. къекъуьн, атун (гар). 3. пер. фикир, фикирдин рехъ; новое веяние цIийи фикирдин рехъ (илимда, искусствода ва мсб).

аутизм, -а

афганец, -нца, тв. -нцем-Афганда яшамиш жезвай инсан (итим)

афганка, -и, р. мн. -нок-Афганда яшамиш жезвай инсан (дишегьли)

афганский-Афгандин

афера, -ы- алдатмишдайди.

аферист, -а-алдатмишдайди (итим)

аферистка, -и, р. мн. -ток-алдатмишзавайди (дишегьли)

афиша, -и, тв. -ей-спектаклдин, лекциядин, концертдин ва мсб гьакъиндай малумарзавай, цларал ва масанрал алкIурнавай чар

афишированныйкр. ф. -ан, -ана-машгьур авунвай

афишировать, -рую, -рует-халкьдиз машгьур авун, малумрун, къалурун.

афористичность, -и-афоризм авайди

афористичныйкр. ф. -чен, -чна-афоризм хьтин, афоризмдин тегьердин, афоризм тир

африканец, -нца, тв. -нцем-Африкада яшамиш жезвай кас (итим)

африканка, -и, р. мн. -нок-Африкада яшамиш жезвай кас (дишегьли)

африканский (от Африка); но: Сципион Африканский-Африкадин

аффект, -а-1. туьнтвал. 2. вичи ийизвай кардикай вичиз хабар авачир гьалдиз къведайвал вахтуналди нервийрин чIурувал, туьнтвал).

аффикс, -а-гафуникай маса гаф авун патал эхирдихъ. гилигдай кIус

аффиксальный-гафуникай маса гаф авун патал эхирдихъ. гилигдай кIусарин

аффиксация, -и-гафуникай маса гаф авун патал эхирдихъ. гилигдай кIус

ахинея, -и-манасуз, буш гаф.

ахматовед, -а-Ахматовадин пеше яратмишзавай кас

ахматовский-Ахматовадин

ахнуть, -ну, -нет-1. агь акъатун; пагь акъатун. 2. ягъун. 3. гугрумна аватун; хкадрун, фин; гугрумна акъатун ( мес. туп, садлагьана гумм-авуна).

ацетон, -а

ацетоновый

аэрограф, -а-аэрограф

аэродром, -а самолётар акъвазарзай чка.

аэродромный-самолётар акъвазарзавай чкадин

аэрозоль, -я-аэрозоль

аэрозольный-аэрозольдин

аэроклуб, -а-авиациядин крарал машгъул тирбрун, цавай физ чирдайбрун клуб

аэроклубовский аэроклубдин (авиациядин крарал машгъул тирбрун, цавай физ чирдайбрун клуб)

аэрокосмический

аэромобиль, -я

аэросъёмка, -и, р. мн. -мок-самолётдин куьмекдалди цавай чилин чинин шикил къачун.

аэросъёмочный-самолётдин куьмекдалди цавай ччилин ччинин шикил къачун.

аэрофлот, -а-аэрофлот

аэрофотоаппарат, -а-аэрофотоаппарат

аят, -а-Кьуркьандин къанун

Добавить комментарий

Ваш адрес email не будет опубликован.